Klimaat Klaor

Welkom op de site van Klimaat Klaor! De pilot is na twee succesvolle jaren afgerond. Hier vind je een korte overzicht van deze pilot, voorbeelden, filmpjes en contactgegevens van betrokkenen die graag hun ervaringen met je delen.

In 2010 viel in de Achterhoek, bij Lichtenvoorde, een extreme bui. Het heeft bijna 48 uur lang geregend. Het water stroomde van het 20 meter hoger gelegen Vragender en Lievelde naar Lichtenvoorde. Lichtenvoorde kon het water niet aan,  met de nodige schade en overlast tot gevolg. Waterschap Rijn en IJssel en de Gemeente Oost Gelre legden drie wateropvanggebieden aan van 13 hectare. Ook werden watergangen omgeleid rond het dorp en werden waterverdeelwerken aangelegd. Dit alles om de kans op wateroverlast flink te verkleinen voor de toekomst. Na jaren van rekenwerk, ontwerpen en grond aankopen was dit project in 2018 klaar.

Tegelijk kwam het onderwerp klimaatverandering in die tijd steeds meer in beeld. En vooral de merkbare gevolgen daarvan in de vorm van extremen. Denk hierbij aan zware stortbuien en langere perioden van droogte en hitte. Dit merk je in de natuur, de landbouw, woonwijken en bij bedrijven. De kans op wateroverlast was dan wel kleiner geworden, maar de gevolgen van klimaatverandering reiken verder.  

Wat je eraan kunt doen gaat iedereen aan en vraagt iets van overheden, ondernemers, organisaties en inwoners samen. Dit inzicht was de basis voor Klimaat Klaor. Ook sloten provincie Gelderland en de LTO zich aan bij Klimaat Klaor. Door samen op te trekken konden we meer bereiken en van dit proces leren.

Klimaat Klaor

Klimaat Klaor was echt een pilot. We experimenteerden hoe je als organisaties in gesprek kunt komen met andere partijen zoals grondeigenaren en bewoners. Hoe je informatie over klimaatverandering kunt delen en daarna de ander kunt vragen of hij het belangrijk vindt daar iets mee te doen. Lekker concreet en praktisch: de handen uit de mouwen!

De opdracht die we onszelf hebben gegeven was om beleidsmatige woorden als ‘stresstest’, ‘ruimtelijke adaptatie’ en ‘risicodialoog’ te voorkomen. Want zeg nu eerlijk, welke bewoner voelt zich daarmee aangesproken? We hebben geprobeerd een wereldwijd spelend probleem zo behapbaar mogelijk te maken. Zo is het voor iedereen duidelijk wat hij/zij daarvan gaat merken in Lichtenvoorde-Lievelde-Vragender. De pilot ging niet over het oplossen van problemen, maar om structurele gedragsverandering. Zo hopen we dat dat inwoners denken aan het klimaat wanneer ze de wijzigingen gaan aanbrengen in of om hun huis.

Naast het vergroten van klimaatbewustzijn was ook het doel om mensen met ideeën in hun kracht te zetten en een podium te geven. Goed voorbeeld doet goed volgen nietwaar?! Onze steun aan bewonersinitiatieven bestond uit vakinhoudelijk advies, hulp bij projectorganisatie, publiciteit en het bieden van cofinanciering.

Een belangrijk inzicht was dat veel mensen lang niet altijd moreel vanuit klimaatverandering in actie komen. Maar wel (soms heel andere) persoonlijke redenen hebben om iets te ondernemen, en wat voor ons óók een klimaatinitiatief is.

Vanuit Klimaat Klaor was Richard Trenning gebiedsmakelaar. Zijn rol was om aan elke doelgroep, in haar eigen taal, voorlichting te geven en initiatieven te steunen. Alles met korte lijntjes; vandaag bellen is morgen een afspraak!

In 2018 en 2019 hebben we de volgende dingen gedaan:

Onderzoeken: we hebben in beeld gebracht wat de gevolgen van klimaatverandering zijn voor het pilotgebied en de mensen die daar wonen, werken en recreëren.

Uitdragen: geven van vele presentaties, workshops en excursies voor bewoners, scholen, agrariërs, politiek en iedereen die maar interesse had. Hiermee werd het klimaat- en waterbewustzijn bij mensen vergroot en zag men kansen om in actie te komen. Regelmatig publiceerden we artikelen in vakbladen en columns over bewonersinitiatieven in lokale kranten. De media was altijd erg geïnteresseerd. We hebben veel interviews gegeven aan kranten, radio en TV.

Ondersteunen: door de campagne kwamen veel organisaties en bewoners op ideeën om zelf in actie te komen. Het ging dan vooral om het ontstenen en vergroenen van voortuinen, bedrijventerreinen en schoolpleinen. Ook volgden biodiversiteitsprojecten, het vergroenen van erven en landschap en acties om water vast te houden.

Kaart maken: de gemeente, waterschap en provincie hebben hun beleid voor het projectgebied gebundeld in 1 integrale wenskaart. Voorheen hadden deze partijen allemaal hun eigen beleid waar zij los aan wekten in het gebied. Denk aan natuurversterking, aanleg van een klimaatcorridor en verbetering van beken. Deze wensen zijn nu op elkaar afgestemd, op een wenskaart gezet. We hopen dat door ruiling de beleidsopgaven op de goede plek terechtkomen in het gebied met zo slim mogelijk ruimtegebruik.  

De praktische filmpjes die we verspreidden via Facebook en YouTube motiveerden om in actie te komen. Hieronder een selectie voor stad en land. Gebruik ze ook in jouw project als goed voorbeeld:

Startfilm Klimaat Klaor

Klimaatverandering brengt langere perioden van droogte en hitte. Gebiedsmakelaar Richard Trenning vertelt over het effect van wateropvanggebieden die worden aangelegd. Klimaat Klaor is gestart om bewoners, ondernemers, organisaties en boeren te ondersteunen bij het zelf uitvoeren van klimaatprojecten op hun eigen terrein. Denk aan de aanleg van boeren stuwen, ontstenen en vergroenen van je tuin.

 

Achterhoekers klimaat klaor: Erwin legt boerenstuwen aan

Afgelopen zomer was het weer raak, een lange periode van zon en droogte. Voor de recreatie heerlijk en je hoeft minder vaak je gazon te maaien! Maar voor de veeteelt minder fijn! Het weiland levert minder gras waardoor boeren voer moeten bijkopen. Boer Erwin uit Vragender ondernam actie.

Erwin legde langs zijn landbouwgronden boerenstuwen aan. Bij een flinke stortbui zakt het water nu langzaam in de grond. Hierdoor heeft Erwin in droge periode een buffer. In onderstaand filmpje vertelt hij over dit mooie voorbeeld en vertelt hij wat jij kunt doen aan klimaatverandering.

Video achterhoekers klimaat klaar: Erwin legt boerenstuwen aan

 

Achterhoekers klimaat klaor: Kinderen maken schoolplein groen

De kinderen van de Antoniusschool uit Vragender krijgen al generaties lang regelmatig buiten les in natuurgebied Het Vragenderveen. Zoeken naar kriebelbeestjes, een kletspootje in de poel, natuurzoekkaarten bekijken en met je loeppotje op avontuur! Dat zou Marloes elke dag wel willen! Op het schoolplein! De hele klas wil dat wel!

De Antoniusschool werkt een plan uit om het schoolplein om te toveren tot een groen schoolplein. Met moestuintjes en lekker veel groen. Want wat is er nou mooier dan in de pauze even lekker buiten uit te waaien, te spelen en te ontdekken?! Marloes vertelt in onderstaand filmpje over dit mooie voorbeeld van wat je als bewoner kunt doen met klimaatverandering.

Klimaat Klaor Marloes banner

 

Achterhoekers klimaat klaor: Crossclub MACL legt wadi’s en 5.000 bomen/struiken aan

Stoere motorcrossers geven niet om een spatje. Maar tevéél water op de baan geeft ook een bende… Het terrein van de Motor en Auto Club Lichtenvoorde is het hart van allerlei evenementen waaronder de Zwarte Cross. Veel zwaar materieel en duizenden grondplatstampende bezoekers zorgen er wel voor dat de grond wordt verdicht. Bij een flinke bui kan het water niet in de grond zakken en stroomt het over de helling van dit bos naar de trainingsbaan.

De MACL komt in actie: in het bos planten ze 5.000 extra struiken en bomen aan. In onderstaand filmpje is een mooi voorbeeld te zien tegen klimaatverandering. De struiken en bomen houden straks water vast, net als de strooisellaag die op de grond ontstaat. Het teveel aan water loopt ook nog eens nieuwe wadi’s in zodat het de grond in kan zakken. Daardoor minder acute wateroverlast en in perioden van droogte is er meer water in de grond voor de natuur. Zo snijdt het mes aan twee kanten!

Video MACL legt Wadi’s en 5.000 bomen en struiken aan!

 

Achterhoekers klimaat klaor: Ondernemer Karin plant klimaatbomen

Bedrijventerreinen zien er vaak hetzelfde uit; veel verharding en bebouwing en weinig groen. Logisch zou je denken, want de nadruk ligt op productie, parkeren, opslag en transport. Maar met al die verharding en damwanden wordt het terrein ook kwetsbaar. Waar laat je al dat water bij een fikse bui? En op hete dagen is het niet uit te houden omdat de zon overal reflecteert en de warmte in stenen en asfalt wordt vastgehouden.

Karin Rog van Reinten Intra weet de oplossing wel! Op bedrijventerrein de Kamp in Lichtenvoorde plantte zij op de parkeerplaats van Dusseldorp klimaatbomen. In onderstaand filmpje legt Karin uit dat ook kleine aanpassingen bijdragen aan een beter klimaat. Mooie voorbeelden zijn: steentje er uit – plantje er in, groene daken, water doorlatende verharding of een gevel die je vergroent. Nu zijn de bomen van Karin nog klein, maar straks geven ze meer verkoeling door schaduw. En de ondernemer krijgt een aantrekkelijke entree van haar pand!

Video ondernemer Karin plant klimaatbomen

Eindfilm Klimaat Klaor

Meer dan 30 initiatieven zijn de afgelopen jaren gestart/ uitgevoerd om het gebied rond Lichtenvoorde, Vragender en Lievelde Klimaat Klaor te maken. Ter inspiratie hebben we een mooie eindfilm gemaakt. Daarin neemt de gebiedsmakelaar u mee op pad. Ook vertellen vier inwoners hoe zij op hun manier de handen uit de mouwen hebben gestoken en invulling hebben gegeven aan hun eigen klimaatproject.

Eindfilm Klimaat Klaor

 

De pilot Klimaat Klaor heeft veel opgeleverd. Niet alleen aan het vergroten van het bewustzijn of de resultaten buiten. Ook hebben we veel geleerd over de aanpak van het proces. Overheden kunnen samen met ondernemers en inwoners de rol oppakken om de gevolgen van klimaatverandering tegen te gaan.

Graag dragen we de ervaringen die we in de pilot hebben opgedaan uit. Heb je zelf een projectidee? Of ben je benieuwd naar de procesmatige leerervaring uit de pilot zelf? Neem dan contact op met één van de volgende personen die betrokken waren bij Klimaat Klaor:

Tot eind maart 2020 kun je ook nog terecht bij Klimaat Klaor Projectleider Dorine Spanjers – Waterschap Rijn en IJssel - 06 54139274 - d.spanjers@wrij.nl.